Τα μουσεία της πόλης

Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Η βυζαντινή ιστορία της Θεσσαλονίκης άξιζε ένα ανάλογο μουσείο, το οποίο έγινε πραγματικότητα το 1994. Σε σχέδια του αρχιτέκτονα  Κωνσταντίνου Κρόκου, το κτίριο έχει κηρυχθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης. Συνδυάζει τις νέες αρχιτεκτονικές αντιλήψεις με το φυσικό περιβάλλον γύρω. Το 2005 βραβεύτηκε με το βραβείο Μουσείου πολιτιστικής κληρονομιάς του Συμβουλίου της Ευρώπης. Στις μόνιμες εκθέσεις του περιλαμβάνονται γλυπτά, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, εικόνες, νομίσματα, μεταλλοτεχνίες, επιγραφές κ.α. Φιλοξενεί σημαντικές περιοδικές εκθέσεις, εργαστήρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και συνέδρια. Αξίζει να το επισκεφθείτε και για το πολύ καλαίσθητο εστιατόριο-καφέ του. Λ. Στρατού 2, τηλ. 2310 306400, www.mbp.gr
Αρχαιολογικό: Είναι από τα μεγαλύτερα στην Ελλάδα. Εγκαινιάστηκε το 1962 και είναι έργο του Πάτροκλου Καραντινού. Μετά την αποκάλυψη των βασιλικών τάφων της Βεργίνας απέκτησε το 1980 νέα πτέρυγα για τη φιλοξενία των σημαντικότατων ευρημάτων. Από το 2004 λειτουργεί η μόνιμη έκθεση Ο χρυσός των Μακεδόνων. Περιλαμβάνει εκθέματα από ανασκαφές στην περιοχή της Μακεδονίας. Στον χώρο του λειτουργεί καφέ. Μ. Ανδρόνικου 6, τηλ. 2310 830538, www.amth.gr
Έκθεση Λευκού Πύργου. H μόνιμη έκθεση μέσα στον Λευκό Πύργο είναι μια γνωριμία με τη Θεσσαλονίκη από την εποχή της ίδρυσής της το 316/15 π.Χ. μέχρι σήμερα, καταδεικνύοντας τον «αστικό» και πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της. Η έκθεση σχεδιάστηκε με γνώμονα το σεβασμό της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του μνημείου και την ανάδειξή της. Ο μεγάλος όγκος των πληροφοριών, που έπρεπε να παρουσιαστούν στον μικρό σχετικά εκθεσιακό χώρο του μνημείου (450 τ.μ.), οδήγησε στη λύση της χρήσης πολυμέσων (βίντεο, προβολές, διαδραστικές και ηχητικές εφαρμογές) παράλληλα με έντυπες γραφιστικές συνθέσεις (φωτοτράπεζες), ενώ το αρχαιολογικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε είναι ελάχιστο. Η έκθεση είναι οργανωμένη θεματικά. Σε κάθε όροφο παρουσιάζεται ένα θέμα το οποίο αναπτύσσεται διαχρονικά. Συνοπτική παρουσίαση του θέματος γίνεται στον κεντρικό χώρο του ορόφου, ενώ στα περιμετρικά δωμάτια γίνεται αναλυτικότερη διαπραγμάτευση. Τηλ. 2310 267 832, www.lpth.gr/
Κινηματογράφου. Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Οργανισμού του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 1997.  Στα εκθέματα του περιλαμβάνονται μηχανές και κινηματογραφικός εξοπλισμός, χειροποίητες γιγαντοαφίσες, κινηματογραφικές ταινίες κ.λ.π. Λιμάνι-Αποθήκη Α' τηλ. 2310 508398, www.filmfestival.gr/el/museum/visit
Φωτογραφίας: Λειτουργεί από το 1998 και το 2001 στεγάστηκε στην Αποθήκη Α, στο λιμάνι. Πρώτος διευθυντής του ήταν ο αρχιτέκτονας και φωτογράφος Άρις Γεωργίου, ο οποίος από το 1987 με τους Απόστολο Μαρούλη και Γιάννη Βανίδη είχαν ιδρύσει το Ελληνικό Μουσείο Φωτογραφίας, και το 1988 το διεθνές φεστιβάλ φωτογραφίας Photosynkyria που εξελίχθηκε στη PhotoΒiennale. Αξίζει να δείτε τις εκθέσεις που οργανώνονται εδώ και τις εκδόσεις στο πωλητήριο-βιβλιοπωλείο. Λειτουργεί βιβλιοθήκη, αρχείο και καφέ. Τηλ: 2310 566716, www.thmphoto.gr
Δημοτική Πινακοθήκη: Στις συλλογές της περιλαμβάνονται έργα των Γ. Ιακωβίδη, Ν. Γύζη, Επ. Θωμόπουλου, Ν. Εγγονόπουλου, Β. Σπεράντζα, Α. Φασιανού, Γ. Σπυρόπουλου, Σπ. Βασιλείου, Γ. Μπουζιάνη, Γ. Στέρη, Γ. Σικελιώτη, Γ. Γουναρόπουλο, Π. Ρέγκου, Ν. Σαχίνη, Ν. Γ. Πεντζίκη, κ.ά. Β.Όλγας 180, τηλ. 2313 318538.
Mακεδονικού αγώνα: Η μουσειακή αξία του ξεκινά από το κτίριο που είναι έργο του Ε. Τσίλερ. Επί τουρκοκρατίας  στέγασε το ελληνικό Γενικό Προξενείο Θεσσαλονίκης, το οποίο στην περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα ήταν και το μυστικό επιτελείο του με επικεφαλής τον τότε πρόξενο Λάμπρο Κορομηλά. Τη σημερινή του μορφή επιμελήθηκε ο σκηνογράφος Γιώργος Ανεμογιάννης, το 1989. Φιλοξενεί φωτογραφικό υλικό σε μεγέθυνση, χάρτες, ιστορικά έγγραφα, όπλα και στολές, προσωπικά αντικείμενα Μακεδονομάχων και διοράματα των μαχών. Προξένου Κορομηλά 23, τηλ. 2310 229778, www.imma.edu.gr
Μακεδονικό Σύγχρονης Τέχνης. Μέσα στο χώρο της ΔΕΘ, λειτουργεί από το 1994 το μουσείο αυτό που καταλαμβάνει χώρους 4.000 τ.μ. Στα μόνιμα εκθέματα του περιλαμβάνονται 1.800 έργα ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών  πολλά από τα οποία αποτελούν δωρεές συλλεκτών και καλλιτεχνών (Ιόλας, Κοτζιάς, Απέργης, Σαχίνης, Μεϊμάρογλου). Φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις. Λειτουργούν βιβλιοθήκη, εργαστήρια, πωλητήριο,  αναψυκτήριο. Εγνατίας 154, τηλ. 2310 240002, www.mmca.gr
Ολυμπιακό μουσείο. Ιδρύθηκε το 1998 και το 2004 μεταφέρθηκε στο σημερινό κτίριο, με υποδομές και πολλαπλούς χώρους. Σκοπός του είναι να "αφηγηθεί" την αθλητική ιστορία της Ελλάδας και να αναδείξει την πολιτιστική πλευρά του αθλητισμού. Διοργανώνει εκθέσεις, και δράσεις, εκδίδει βιβλία. Στις συλλογές του περιλαμβάνονται προσωπικά αντικείμενα Ελλήνων αθλητών, αναμνηστικά ομοσπονδιών και αθλητικών διοργανώσεων, ολυμπιακά κειμήλια.3ης Σεπτεμβρίου και Αγίου Δημητρίου, τηλ. 2310 968531,  http://olympicmuseum-thessaloniki.org
Εβραϊκό: Σε διατηρητέο κτίριο του 1904 -έργο του Ιταλού αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι. Οι εκθεσιακοί χώροι περιλαμβάνουν αντικείμενα και φωτογραφίες, που παρέχουν στον επισκέπτη μια συνολική εικόνα της θρησκευτικής και καθημερινής ζωής των Εβραίων της προπολεμικής Θεσσαλονίκης, αλλά και της ιστορίας γενικότερα των σεφαραδιτών που έφθασαν στην πόλη το 15ο αιώνα, συμβάλλοντας σημαντικά στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της. Ειδικός χώρος έχει προβλεφθεί για την παρουσίαση της γενοκτονίας που έπληξε την Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης, μεταξύ 1941 και 1943. Πολύ κοντά βρίσκεται το Μνημείο Θυμάτων Ολοκαυτώματος. Αγίου Μηνά 11, τηλ. 2310 250406, www.jmth.gr
Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (ΚΙΘ): Ιδρύθηκε το 1983 και το 1995 στεγάστηκε σε κτίριο-δωρεά του ζεύγους Αναστασίου και Ιουλίας Μπίλλη. Φιλοξενεί βιβλία και έγγραφα που σχετίζονται με τη ιστορία και τον πολιτισμό της Θεσσαλονίκης καθώς και συλλογές από καρτ ποστάλ, φωτογραφίες, χάρτες. Πλατεία Ιπποδρομίου, τηλ. 2310 264668.
Πολεμικό μουσείο: Κατασκευάστηκε στο χρονικό διάστημα 1900 -1901, σε σχέδια του Βιταλιάνο Ποζέλι. Εκτός από την εξυπηρέτηση των μελετητών της ιστορίας, προσφέρει γνώσεις και αρκετή συγκίνηση στους επισκέπτες, αφού φιλοξενεί στις συλλογές του, μέχρι και επιστολές στρατιωτών του αλβανικού μετώπου και ενθύμια από τη Σοφία Βέμπο. Γρ. Λαμπράκη 4, τηλ. 2310 249803).
Φαρμακευτικό μουσείο: Φιλοξενεί πλήρες παλιού τύπου πωλητήριο φαρμάκων των αρχών του 1900, αλλά και άλλα υλικά που καταγράφουν την εξέλιξης της φαρμακευτικής επιστήμης στην Ελλάδα. Εθνικής Αντιστάσεως 173 - 175, Φοίνικας (προς το αεροδρόμιο), τηλ. 2310 471776).
Σπίτι Κεμάλ Ατατούρκ: Το τριώροφο σπίτι του 19ου αι., όπου έμενε ο ιδρυτής του νέου τουρκικού κράτους Κεμάλ Ατατούρκ, διατηρείται αυτούσιο με την αυθεντική επίπλωση, την αυλή -έως και τη ροδιά που είχε φυτέψει ο πατέρας του. Αποστόλου Παύλου 75 (μέσα στο τουρκικό προξενείο), τηλ. 2310 248452.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΤΕΧΝΗΣ - ΜΟΝΗ ΛΑΖΑΡΙΣΤΩΝ

Σε μια περιοχή που δεν γνώριζαν παρά μόνο όσοι έμεναν εκεί κοντά, δημιουργήθηκε ένα από τα πιο σημαντικά πολιτιστικά κέντρα της Θεσσαλονίκης. Στη ΒΑ πτέρυγα του συγκροτήματος της Μονής Λαζαριστών στεγάζεται το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Φιλοξενούνται εκθέσεις με τα έργα της μόνιμης συλλογής του μουσείου  και περιοδικές εκθέσεις σύγχρονης τέχνης. Η περίφημη Συλλογή Κωστάκη αγοράστηκε από το ελληνικό κράτος το Μάρτιο του 2000 από τη Ρωσία και την αποτελούν 1.275 έργα τέχνης των σημαντικότερων καλλιτεχνών της Ρωσικής Πρωτοπορίας. Στον πολυχώρο των Λαζαριστών οργανώνονται επίσης θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες και κάθε είδους πολιτιστικές εκδηλώσεις. Εκεί διατηρεί δύο σκηνές και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, ενώ τα καλοκαίρια λειτουργεί υπαίθριο σινεμά. Δεν λείπουν φυσικά οι χώροι για φαγητό και ποτό. Για την ιστορία: η μονή Λαζαριστών χτίστηκε το 1886, από το μοναχικό τάγμα του Αγίου Βικεντίου του Παύλου, που είχε την έδρα του στην εκκλησία Saint-Lazare του Παρισιού. Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το κτίριο έγινε νοσοκομείο του Γαλλικού στρατού. Μετά τον πόλεμο στέγασε πρόσφυγες. Το 1941, οι Γερμανοί επίταξαν το κτίριο και το χρησιμοποίησαν για τις ανάγκες του στρατού τους. Το 1978 κρίθηκε ετοιμόρροπο, αλλά σύντομα κηρύχθηκε διατηρητέο και το 1983 αγοράστηκε από το Ελληνικό Δημόσιο. Κολοκοτρώνη 21,  www.greekstatemuseum.com/kmst/
Αυτοτελές τμήμα του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης είναι το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και λειτουργεί στην Αποθήκη Β1 του λιμανιού. www.cact.gr

ΤΟ ΤΕΛΛΟΓΛΕΙΟ

Δεσπόζει στο ύψωμα πίσω από το Πανεπιστήμιο. Ιδρύθηκε το 1972, με τη δωρεά συλλογής έργων τέχνης, αλλά και της περιουσίας του Νέστορα και της Αλίκης Τελλόγλου στο Α.Π.Θ. Το κτίριο έχει τριώροφο εκθεσιακό χώρο, αμφιθέατρο, βιβλιοθήκη-αναγνωστήριο, χώρους εκπαιδευτικών προγραμμάτων και έρευνας, πωλητήριο και εστιατόριο-καφέ. Η συλλογή του περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, αρχαία αγγεία και ειδώλια, δείγματα περσικής, αραβικής, κινέζικης και ταϊλανδέζικης τέχνης, πίνακες, σχέδια, χαρακτικά, γλυπτά και κεραμικά του 19ου και του 20ού αι. Φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις διάσημων καλλιτεχνών. Αγίου Δημητρίου 159Α, τηλ. 2310 247111, www.teloglion.gr